Belasting & Douane Museum: SAAAAAAAI

Als ik op het schoolplein van de school van mijn kinderen sta en aan andere ouders vertel dat ik een hele leuke opdracht doe voor het Belasting & Douane Museum krijg ik vaak dezelfde reactie: “my goodness! Dat moet vreselijk saai zijn! Zeker nu de belastingdienst zo onder vuur ligt.” Ik kan die reactie helemaal begrijpen, maar het tegendeel is (gelukkig voor mij) waar. Vreselijk nee, saai evenmin. Hoe dieper ik in het Belasting & Douane Museum duik, hoe interessanter het wordt en hoe meer mogelijkheden ik zie om dit museum een richting in te laten slaan, zodat ze nog veel relevanter en actueel kunnen zijn.

Hoe werkt Nederland?

Want sla de krant maar open, doe de TV maar aan en het gaat erover. En dan bedoel ik niet het vertrek van een staatssecretaris of een topambtenaar. Nee, ik heb het over waarom we belasting betalen en wat we met dat geld doen! En daar gaat het de hele dag over. Het nieuws wordt beheerst door economie, handel, welvaart, koopkrachtplaatjes en geld. Leuk, maar de onderliggende vraag die zich de afgelopen maanden steeds nadrukkelijker bij mij opdringt is: snappen we het eigenlijk nog wel? Snappen we hoe geld werkt? Hoe de economie in elkaar zit? Hoe Nederland werkt? Want, wat staat er nou eigenlijk écht in de krant?

Praten, luisteren en vragen

Mijn opdracht is om te onderzoeken of – en zo ja hoe – het Belasting & Douane Museum thematisch verbreed kan worden en meer maatschappelijke impact kan krijgen. Een prachtige opdracht. Juist op dit moment! Voordat ik ook maar begin met het kneden van een 'concept' voor het museum, wil ik met zoveel mogelijk verschillende scherpe, slimme, tegendraadse en ‘gewone’ mensen te spreken. Zij geven me input, verschillende perspectieven en inzichten. Dus de afgelopen drie maanden sprak ik met hoogleraren, museumdirecteuren, politici, vrienden, mensen uit het bedrijfsleven over het Belasting & Douane Museum.

Voorlopige conclusies

Ik wil nog geen definitieve conclusies trekken, maar drie elementen – voorlopige conclusies – wil ik graag met jullie delen.

1)     Veel van de mensen die ik spreek, geven volmondig aan dat een thematische verbreding van het museum zeer relevant is en ervoor kan zorgen dat er veel meer mensen naar het museum zouden toe gaan. Zeker als het gaat over financiële en economische educatie vindt het leeuwendeel van mijn gesprekspartners dat het een onderdeel moet zijn van het nieuwe curriculum – een beweging die op dit moment al gaande is – en dat het Belasting & Douane Museum daar een belangrijke rol in zou moeten spelen.

2)     Ten tweede zegt ook bijna iedereen: “die naam! Dat kan echt niet. Een museum is al saai, maar een Belasting & Douane Museum, dat is dubbel saai. Moet ik daar dan ook nog een kaartje voor kopen? Ik betaal toch al belasting?” Ik kan het daar niet mee oneens zijn…Ik denk onomwonden dat de naam moet veranderen. Maar de naam moet wel de lading dekken. Dus eerst op zoek naar waar het museum echt over moet gaan, dan pas de naam veranderen.

3)     Last but not least zeggen veel van de mensen die ik spreek: “een museum over economie…. Man, dat is veel te ingewikkeld en veel te saai!” Dat is een mening die ik tot vorige week deelde. Want hoe zorg je ervoor dat je economie en financiële en economische educatie leuk maakt? Best ingewikkeld. Zeker als je bedenkt dat je – als het om financiële en economische educatie gaat – met name (pre en post)pubers zult moeten trekken. De reden waardoor ik van mening veranderde, kwam door het bezoek aan een museum in Parijs, in Citéco. Eigenlijk geen museum, maar meer een science center vol interactieve games over economie. Afgelopen dinsdag was ik er op bezoek. Midden in het prachtige museum vond ik een vierde klas middelbare school die ik letterlijk op de banken zag staan. Ze speelden een interactieve multi player game en moesten met elkaar tot een klimaatakkoord komen. Denk je dat ze het saai vonden? Nee hoor, echt niet. Integendeel. Toen ze weer uit Citéco moesten vertrekken wilden ze niet weg én begrepen ze wat klimaat met economie en politiek te maken had.

Dat geeft de burger moed! De volgende fase van de opdracht is er op gericht om te komen tot een schets van de toekomstige richting van het museum. Op basis van alle verkregen inzichten begint nu het puzzelwerk om vorm en inhoud aan elkaar te verbinden. Hoe dat verder gaat en wat de opdrachtgever van deze schets vindt, zal ik volgende keer meer over schrijven in deel II van deze serie.

23 januari 2020

Matthijs de Groot

23 januari 2020   |  door Matthijs de Groot