Waar stonden we ook alweer?
Het was voor bijna alle partijen die we spraken zonneklaar dat een thematische verbreding van het museum zeer relevant is én er potentieel voor zou kunnen zorgen om meer mensen naar het museum te trekken. Een huis voor de economie. Dat was het centrale idee, waarbij uitgelegd wordt hoe Nederland werkt. Het zou een plek moeten worden waar je ervaart hoe jij een onderdeel bent van de economie en de economie ook een onderdeel van jouw (leef)wereld. Een plek waar ook financiële en economische educatie op een slimme en leuke manier onder de aandacht wordt gebracht. Een onderwerp dat ook hoog op de politieke agenda staat. Allemaal heel relevant, maar wanneer te feitelijk gebracht, ook heel droog, ingewikkeld en voor velen saai. Het was vanaf het begin van deze opdracht al duidelijk: de belangrijkste uitdaging bij het vormen van dit concept zou gaan om balans. Hoe zorg je ervoor dat het museum behalve informatief, ook leuk is om naartoe (terug) te gaan?!

Ingrediënten concept ‘Huis voor de Economie’
Voordat we gaan ‘koken’ begint het met het verzamelen van wat de benodigde ingrediënten. Het meeste is er vaak al…Je moet alleen weten waar het is te vinden.

  1. Op zoek naar best / worst practices
    Daarom gaan we vaak op pad. Niet alleen om te kijken, maar ook om te praten met de bedenkers en de mensen die er nu werken. In dit geval gingen we naar het bezoekerscentrum van DNB, naar Prodemos en andere relevante musea. Maar bovenal gingen we naar plekken die hopelijk zouden lijken op de plek die willen gaan creëren. In dit geval viel ons oog op naar Citéco in Parijs. Eigenlijk geen museum, maar meer een science center vol interactieve games over economie. Dit was voor ons een enorme bron van inspiratie. En hoewel Frankrijk écht anders is dan Nederland, bleek Citéco een goudmijn! We leerden dat gamification en economie goed te combineren zijn. We zagen met eigen ogen dat we scholieren niet moeten onderschatten en ze niet over eenzelfde ‘puberkam’ moeten scheren. We ervoeren dat economie echt leuk te maken is, zonder inhoudelijk een knieval te doen. Inhoudelijk werd gaandeweg deze bezoeken, rondgang langs partners en het voeren van de gesprekken 80 % van het concept gevormd. Juiste plaats, juiste tijd
    Het gaat behalve om de inhoud ook om het momentum. Is dit hét juiste moment voor dit idee? Sluit het idee aan op lopende discussies of bewegingen? Twee bewegingen zijn cruciaal gebleken voor het uitvergroten van enkele functies binnen het museum.
  1. Wat is een museum?
    In de museumwereld is er al langere tijd discussie over de definitie van wat een museum is. Meer en meer stemmen gaan op om – naast het verzamelen, onderzoeken en ontsluiten – ook in de definitie op te nemen dat er meer aandacht besteed moet worden aan het hebben / zijn van een ‘Third Place’. De museumvereniging schrijft: ‘Musea zijn democratiserende, inclusieve en meerstemmige ruimtes voor kritische dialoog over het verleden en de toekomst. Terwijl ze de conflicten en uitdagingen van het heden erkennen en aanpakken, houden ze artefacten en exemplaren in beheer voor de samenleving, bewaren ze uiteenlopende herinneringen voor toekomstige generaties en garanderen ze gelijke rechten en gelijke toegang tot het erfgoed voor alle mensen…] (Nederlandse vertaling, 2019)’
    Wij hebben besloten om in te spelen op deze discussie en de platform/ third space functie binnen het nieuwe museum uit te vergroten. Om meer bezoekers te trekken, de huidige en komende exposities te verrijken én het museum een relevante positie te laten verwerven binnen de genoemde thematische verbreding, willen we een structureel programma van activiteiten, evenementen en randprogrammering ontwikkelen.
  2. Beweging in de samenleving en politiek
    Onder andere de Nederlandse Vereniging van Banken, DNB en het ministerie van Financiën pleiten voor meer financiële educatie bij burgers en specifiek jongeren. Uit diverse onderzoeken blijkt dat het begrip van Nederlanders over hoe de economie en geld werkt onder de maat is. En dat terwijl het een belangrijke voorspeller is van welzijn en welvaart. Het is mede daarom dat er groot draagvlak bestaat om financiële educatie onderdeel moet zijn van het nieuwe curriculum. Het Belasting & Douane Museum zou daar als neutrale speler een belangrijke rol in kunnen en moeten spelen.

Het eindresultaat: P.O.€.N
Alle inhoudelijke ingrediënten, gecombineerd met maatschappelijke ontwikkelingen leverde het kernconcept PO€N op. PO€N is Dé Plek Over conomie in Nederland. De plek waar je als middelbare scholier één keer in je leven geweest moet zijn. Bij PO€N wordt de abstracte en complexe realiteit van geld en economie, persoonlijk, tastbaar en reëel. PO€N is gebouwd op vier pijlers:

  1. Een set aan educatieve games: €conomia
  2. Een digitale vindplaats voor financiële educatie: het kenniscentrum financiële fitheid
  3. Platform & Third Place: Het Mysterie van Financiën
  4. De collectie: die gebruikt wordt om de verhalen van PO€N te verrijken

Hoe verder?
Het voert te ver om alle pijlers hier verder uit te werken, maar we kunnen concluderen dat het concept zeer positief is ontvangen door het bestuur van het Belasting & Douane Museum. Hoe het concept te realiseren is de volgende vraag. Kort en goed gaat dat via twee sporen. Eén daarvan is om het Belasting & Douane Museum nu al te laten ontwikkelen in de richting van PO€N. Hoe dat gaat – ten tijde van Corona – zal ik volgende keer meer over schrijven in deel III, het laatste deel van deze serie.

28 april 2020

Matthijs de Groot

20 mei 2020   |  door Matthijs de Groot